Dehai News

ECSS-Online.com፡ ቃለ-መጠይቕ-ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኣቶ ዑስማን ሳልሕ

Posted by: Berhane Habtemariam

Date: Sunday, 24 December 2017

-መጠይቕ-ሚስተር ጉዳያት ወጻኢ ቶ ዑማን ሳልሕ

 

http://www.ecss-online.com/2013/wp-content/uploads/2017/12/123123-1.jpg

ሕቶ፡ ላለዋልኡኽ መቲ ኤትራ ኣዚ ቀረባ እዋፈላለያ ሃገራት ኣቃ ዑደት ኣካይ። መልኽቲ ፕንት ኢሳይስ ኣወርቂ’ውን ኣጺሑ። ሃገራት ኣቃ ዘለና ሓራዊ ረብታት ንታይ ይመስል? ትቢት?

 

ኣቶ ዑስማን ሳልሕ፡ እተብ ውሽጢ ዘን ዝሓ 3-4 ኣርሕ ዝበጺ፡ ጫሩዋየን - ን ዝጸንና ዝድና ሊኡ ኣብ ሓተ ረጃ ዝነበረ ኮ፡ ዝያዳ ሉንባሂሉ ዝተገብስተን ዕሙቕ ዝበለ ና ዝጸንዝያዳ ንስፍሑን ንድልዩ። ቲ ዝድናታት ይ ፕንት ሳይስ መልታት ኣ። መልታት ፕንት ፈላንገዲ ውን ይይድ ዩ። ንኣዛዕባ ይ ሕረት ኣሪቃፍ ዘይሉ ኣስነውን ስለበሮ፡ ፕንት ኢሳይያስ ብ ኩሎም መራሕቲ ሃገራት ዛዕባኡ ት ኤትራ ዘለዋ ርእይቶ ዝሓዘ መታት ሰ

 

ዚ ንገዛእ ርእሱ ኣወንታዊ ድኒ ኣብ ዝድናታት ልተ ሃገራ። ኤምባሲት - ጺ፡ ን፡ ቡብ ሱዳን፡ ኡንያ፡ ቡኣቃ ኣብ ሊብያ ውን ኣ። ዘለዝሒ ባሲታት ው ን። ብ ሕረት ኣባሲ ይ ፐርማባሂሉ ዝጽዋዕ ኣስለኡ መጠን ቲ ዝድናታት ን ሃገራት ማለ53 ሃገራት ኣቃ ኣዋ - ካዚኣእተውሱት  ።  ብተን  ኤምሲታት  ዘለወን  ኣ  ዝያዳ  ልዋ  ህልና ከምዝኽክፍለዎ።

 

ሕቶ፡ ባቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራብ ዝሓፈ ወርሒ ብ ልዕሊ ኤትራ ጸዑ ዝጸንሐ እገይ ኣኼባ ኣካይዛዕባ’ቲ ‘ሓገዝ ንኣል’ ዝብ ልዕሊ ኤትራ ረበ ሲ ንራብዓተኸታታሊ መርትዖ ዘይረጋእናሃለወ፡ ቲ ዘይእገን ንመት ም ዝናዋይኑ ሎ - ንታይ ዩ ቁንቁኛ?

 

ኣቶ ዑስማን ሳልሕ፡ ‘ንሓደመት ተናዊኣሎባልም ኣዘራዩ። ንኽልተ መት’ውን ክኸውን ይኽእል’ዩ ካኡ ንዝውን ናዋሕ ይኽእዩ። ’ዚ፡ ተናዊሑ ከምዘሎ ጥራይ ባር ሽ። እገብኸመይ ኣባብ ብ ልዕሊ ኤ? ንዝብል ልስ ንተይነ ን፡ ከይለዓንቲ፡ ንኤርንታይ ንገራ ኣለና እዩ’ቲ ዕማ።ውን ቴውን መፈቲ፡ ሕዊ መዕለቢ ተገይርዩ። ብክዲነትስ መልኪቱ ዩ። ብ ባንርዮ ኣንኽልን ውን መልቱ ኢዩ። ሳንሳዊ ዩ - ቅቡ። ካታታና ሒዝና ለና። ንሳውን ኡ። ዓይነት ካርዘርጊሑ ዩ። ድብ ሕቡራት ሃገመጥ ውን ተገይሩስለ’ዚ ዚ ውዱእ ጉከይለዓንቲ፡ ብ ከኮፍሉዎ ንቲ፡ ‘ትራ ልእ ሎት ጅሆ ንሕዛ ባል እገዳ ኣንቢሮም። ኤትራ ዛዕባ ይ ከሓስብ፡ ከትዛረብ፡ ከትቃለስ ዝያዳ ል ንባር ዝዕላማዩ። እገኣብ ልዕሌና ሩ - ፈጥ2009 ሳብ ኣብ ልዕሌና ጸኣሎዜ ጥራይ ማ ኣን። 2009 ይን 1907 ባሂሉ ዝጽዋዕ፡ ‘ኤትራ ንኣልባብ 2000 ሰራሶማል ኣትያ ባሂ። ቀጺቡቲ ዝመጺኡ - ይ ጁቲ ቦታታት ሊ ሒዞም ስለዉ፡ እገንገረሎም ኢብሸበድ ማለት ካናመልሲ ከይተጸበዩን መራሒ ሃገር መረዳእታ ከሃቦምን ሎ፡ ብ ሕቡራት ሃገራት ኣትዮም፡ ብ ባቶ ጸጥታ ማስ ብ ልዕሌና እገከም ዝትግተገይሩዚ ኣመሪካ ዝጹም ሕዊ ኣይነበረን ጭብጥታት የብሎምን። ንሕና ንኣልባብ ደገፍ ሰራት ኣሃብን። ስለሕጊ ሕዙና ኣይክእሉን መጽ

 

ዚ ጉዳይ ይ ሓሶት ጸጻብ ዘበሎም ቖጻጻሪ ጉጅለ - ሞኒተሪፕ ዝሃል ኣቚኡ መረት ኣ ጸጻባት መሓላለፍ ናብ ቶ ጸጥታ ተገይሩ። ቅቡል ሳል ማለ። ከምኡ እናበሉ ብ ልዕሊ ኤትራ እገዳ ከንሩ ጸሖም።2009 ከምኡ’ውን 2011 እገዳ ተቢሮ2009ብ ኣ(ስ ኢንባር) ኰይኑ ንሕና ከንገዝእ ኣ ከይነመሓላልፍ ይ ካኦት ከል ዝተገብእገዳ እዩ። ከምኡ’ርእሰ-ል ዝኾነ ይብ ይኹን ካእ ንብረት ይኹን ናይ ብሓለፍቲ’ውን ድስ’ዩ ሓለፍቲ’ውን ከንቀሳቐእተን ቀንዲ ኽንታት ዝሉወን እየን። 2011 ብተሳሊ ይን 2023 ዝበጺኡ። ያዳ ብ ቁባ ዘነጸረ ብ ዲያፖራ ዘለዉ ኤውያን 2 ሚእብ ሃገከይከፍሉ፤ ከምኡ’ውን ይ ቢሻ ናይ

 

ዕደና ጉዳሎ። ኤትራ ረባላምን ትን ከሊኣ ብ ትህብቈጻርዎ ። ካውን ዝበርዎ ነገራት ንተዩ፡ ዝኾነ ኤብደዛ ሃገር ዚኣ ይ ወጻኢ ሸርፊ ኣዚ ሃገር ይመእ ውላ ከበር፡ ውን ታንስ ዝሃል ነገራት ከመሓላለ፡ ንኤርፈላለየ ፖካዊ፡ ማሕበራዊ፡ ቁባዊ ሽግራት ፈጢርካ ጅሆ ሓዝ እገዳ ንና ሕ ወይ ኣ መረት ጊ ዘይእ ፈቲንብ መመርታ፡ ነቲ ሞኒተሪልተ ተቐቢልዮ ኢና። ሕስለዘይነቲ ጉጅለ ኣልጦ ኣይሃብናዮን። ብ ዝሓእገዳ ዝቕጽሎ ሞኒተለ ዘይተቐበኩም ም ዝቲ ጉጅለ በብእዋም ጸጻባት ኣ ቅድሚ ረኣዮ ሓሶት ጥራእገይን መጽእ ከም ቀንዲ ኽንት ዝጠቕሙ፡ ኤትራ ልሸባብ ዝውዕል ኣር ዝጸና 3 ብ በይዋ ኣውዳ ዝይሩ።ዚ ጉዳይ ከም ጻብ ሓሊፉ። ኡ መረት ይን 2023 ዝበመሓላሊስለእቲ እገሓቂ ርእከለኻ ካይ መሳኒኡ ረኺቡ ዝመልከተ ዛዕብኡ ከ፡ ንዓና ሽግር ር ዝበሩዎ ዩ። ‘ንቘጻጻሪ ጉጅለ ብ ትበሉ፡ እገዳ ክእዩባሂዎ ዘለዉ፡ ኤትራ ስ ኣልሸባብ ዝድና የብን ዝዩ። ሞኒተንግ ብ ኤትራ ኣቱ ንተይኑ ሓሶት ጸጻብ ዘይህብ ንተይኑ ጥራይ ዩ። መረጋገጺ ከቕርብ ዘይክእንተይኑ ሞ በብኣ ንሱ ዝሃቦ መረት እገታት ብ ልዕሌና ዝጸንዕ ንተይኑ፡ ሕጂ’ውን ኣን ኢና። መና ቅኑዕ ዩ። ዝኾነ እቲ ጉዳይ ርመር ንከሎ ጭብጥታት ዘ2009 ሳብ እዚ ዝኣከብኩሞ ጸጻባት ከልስዎ ኢልዮም

 

ኽላስ ዝሃል ንቶም ፈላንገዲ ብ ልዕሌና ተነቢሩ ዘሎ እገታት ሉኡ ብ ሓሶት ዝመርይፍለለ ዝኾነ እቲ ሓሶት ፍለጥዎ፡ ሓሶት ከምዝበረ ኣረጹ ኢና ንብም ዘሕራይ ረቪው ንገር ኢና ኢሎም - 2016 ብ ሒዞሞ ሳብ ጂ ረቪው ክገብን። ክለ ክገሩ ዘይልዩ ንተሓይሊ ኣ ሞኒተሪንግ ተቐበሉ ዝንተ2-3 ዜ ጸጻባት ኣኣ ሓሶ ለ ዝበረ ፈንቅበሎ ኣንኽል ኢና። ዚ ጉዳይ ከንደጋም በርሉ ኢና ንብም ዘለጋም በርሉ ንዝቶ ዝፈላለየ ትጉማት ህብዎ ጀሚ። ንሕና 2000 ሰራብ ሶልያ ም ዘይሰደድና፡ ረት ዝጸና 3 ብ ባይደም ዘይረጋጽ ዝኽዩ። በዚ ጉዳይ ንሳውን ተሸም ኣዉ። ከመይ ገይሮወጽኡ ም ዝኽሉ ዝጠኦም መስ። ጸጻብ ሞልኡ ሓሶት ዩ። ስለዝዀነ ሕጂ’ውን ኣቲ ጉጅለ ን የብልናንሕሪ ጂ ዝህብ

 

ጻባት ውን ሓሶት ክኸውን ለ ዝኽንቅበም ኣልን። ሕውን የብን። ስለቲ ጉዳይ ሉ ኣይክእሉን ኣዉ።

 

ሕቶ፡ ንኤርሰብዊ መላት ንሳስ ፊሕ ዘመዩ ዝካድ ዘሎ። ካብ ንታይ ዩ ዝ? ዕላም’ኸ ንታይ እዩ? መርጺ መንግቲ ኤትራ ብ ጉዳይ ሰብዊ መላት ውን ተብርሃል?

 

ኣቶ ዑስማን ሳልሕ፡ዛዕባ ሰብኣዊ መላት-ኤትራ ንጹር መዩ ዘለ። ህቢ ኤትራ ዝሰሉ ጉዳይ ዩ። ጋዲልና ናጽነት ዝኸብና ህዝቢ ኢዝቢ ኤሰል ሉ ማለት ንልምዓት ዕባለ ዘተ መሰል ኣዛ ሃገር ማበራዊ ትሒ ዝነገሰላ ለ ዝኾህዝቢ ኤትራ የልዮ ሉኡ ቕምሉ ይግበር ኣኣዲ ምህዘርሑ። ገና’ውን ዝርዩ። ይ ጥዕውን ሐኡ ኣዝዩ እናዓበየ ይይድ ኣሎ። ውን ኡ።ሉ ቦታታት እናተገብረ ይድ ኣሎ። ኣልግሎት መጓዝያ - ንሉ ርም ዝጻሕ ንባር ይጸዓር ኣጽሩይ ንባጻሕ መንግቲ ኤትራ ጻብ ዝገብረሉ ጉዳይ ዩ። ኣእዋዚ መጠን ዝተኸዘነ ብቐሊል ዝረአ ኣን። ንሬትን ጥራይ ዘይኰነ ንልምዓንቲ ኣብ ሉ ከቢታት ይ ኣሎ ስለቲ ህዝቢ ኤትራ ሰል ረኽበሉ ኣዎ ዝበነገራት ኡ መቲ ኤትራ እናኣማኦ ዝኸደዩ። ንተትሪኦ ንከመሰበሃል ከመሰል ማሕራውን፡ ቁባውን ፖውን ትዝቶ ዘለዎ ጉዳይ ዩ። ዓይነት ኢና ንርዮ ንኽል። ክገልጾ ዝጸሕኩ ንኤርሓሶት ጠቂንካ ዝተተበረ እገዳ እናላሕለሐ ከደ፡ ንኤርጉዳይ ሰብዊ መላት ንባሂ193 ሃገራት ብ ዝባሉ መረኽ፡ ኒቨርሳል ፐዲክ ው፡ ማለት ኣብ ኣድማታዊ ክለባሂሉ ዝዕ፡ ነፍሲ- ወከፍ ሃገዛዕባ ናታ ንጥፈታት ሰብዊ መላት ዝጻባት እዋን፡ ንኤር ጥቁል ኣቢሰብዊ መላት ተራእዩ። ከምዚ ኣመሰለ ሜላታት ኣዝዩ ዘገዩ። ካንትሪ ፐስፊክ ብፍይነብ ኤትራ ዘነጻጸረ ቦጥቊልካ ዕ ዝዓለዩ። ኪበን ዝበራ ሃገራን ሽዑ ርይቶህባሉ ዘኽል ዕድል ኣይነቲ ኣቡል ኣን፡ ጋዊ ኣን።

 

ኩለን ኣህጉውያን ውድባት ሓላን ሃገራት ዝቈአን ስለዝኾዛእ ርሰን ል ኣሰርሕን ዩ። ልኦት ሃገራት ፈላለየ ጉዳ ስለጽለክብላ ኣይክእላን ። ሓላን ሃገራት ነተን ኣህጉውያን ና ዞባውድባት ም ድላየን እየን ዝጠውልዕሊ ኤትራ ዝክስታት ስ ላሸወ ልእ ር ዝበነገራት ኣሎክኸሱኻ ክደልዩ ከለፐሻል ራዛዝ ግዜ ዝጥቀሙሉ  ሜላ  ዩ።  ንእዳ  ዝውን  ጸጻባት  ዘን  ሕን ማለከኣም ሞኒሞም። ቀጺከኣ ስፐሻል ራር ኣምጺኦም። ጸጻባት በብእዋኑ ከኽእል ሰብ። ኣባብ ዝተኸተን ኣኰነን። ዚኣ ይላ ያ ትበል። ፐሻል ራቲ ጸባሂላ ያ ቀሪ። ዝሓፋ ሽዱሽተ መታት ቡጥ ኵት ኣይተበገሰትን። ድዓውንዲ ንጸባርቕ ልኡ ር ኤትራ ዘበለ ጸብብ ኣዳልስርሓ ብሉኡ ስ ትል ሃገራዊ ጸጥታ ኢትጵያ ኣዛዓሚማቶ። ሶት ህብ ዝኽስክእናኣቕረት መዓት ጸጻብ ኣቡእ፡ ብጭቡጥ ንነት ይቶም ዝወከሰውን ኣን። ኣማቶውን የለን። ድፍኑ ዚ ሰባት ከ ዓይነት ጸጻባት ሂቦም ራይ ባሂሉኡ ኣ ንኤርራ ዝኸስስ

 

ንሳ ኣጻር ዝኾሃገክስታት ብ ዝመጸሉ ዜ ንዓኡ ባሕ ዕር ሰብ ንተዘይይና ታሕ ከእ ትኽእብ ኣትን። ወገንና ር ዝከኣለስ ጸሕና ኢና። ንዝተላለያ ሃገራት ብክኣዊ ዝታት፡ ስ ዝያ ማሕበራትን ውድባትን ውን እናተሻረኽና ይ ከ። መሊሶም ደ መጽዕቲ ከቕርብ ዝኽል ዝበልዎ ሽን ኣዚ ኮሽን’ዚ ውን ታ ሰይቲ ሃበቶ ጸባት ንድራዕ’ዩ ማኦም። ‘ም ኣይንት ሁል ከሲሶም በናዊ ት-ፍርይ ኣሲሲ ዝሃል ኣኡ ከቕርቡና ለዓፊኦሙሉ። ተቐባልት ኣረኸበን። ብ ሓንጎኣሎ ዝበቕ ጸርፍታት እናወርዛ ሃገር ዚኣ ድሂልና ዚ መስቲ’ዚ ከስ ኣዎ ዝብልውን ቂዶ

 

ህዝቢ ኤትራብ ውሽጥን ደገከኣ፡ ‘መኸ’ ዝል ጭሖ ኣሉ ኣይዳኦም ጉይ ከምዘሎ ክነብ ኤትራ መትን ህዝብን ኣካል ሓደ ኣምሳል ም ከልጦም ሉ መሊሱ። ብ ጀነቫ ሳብ 1 ሽሕ ዝውን ኤራዊ ሰላማዊ ሰልፊ ኣብ ታሪኽ ኤትራ ከምዚ ዝኣሰለ ዝሒ ዘለዎ ሰላማዊ ሰልፊ ይዱ ኣጥን። ኣብደ መዓብ ሳን-ሲስሽንንን ሳብ 15 ሽሕ ዝመት ህላማዊ ሰልፊ ኣብ ኣውልያ ውን ዙሕ ቁሪ ዝሳተፎ ተኻ። ህቢ በብእዋይ ሰብዊ መላት ብ ዝለዓለዜ፡ ብ ጀሳርኡ እናተጓዕዘ ብኹወደበ ኣባብ ዊ ሰልፊ ከካይድ ጸሑ። ውን ይቃለስ ኣሎ። ካዛሚዱ ዝይድ - ሰያት ብ  ራ  ቦንቊርካ  ጻእ  መንእሰያት  ክጽንቀቑ  እሞ ልምዓዊ መደባት ዛ ሃገር ላኸል እለድን ዝቦም’’ዚ ሎም ኣኣለን።እገዳ ዝሃል ኺሙ ዩ። ቲ ሰብዊ መላት በሃ’ውን - ዝኣዙሕ ነገራት ኣሎ

 

እናተዩ መ ስለ’ዚ ልይ ዝበለ መት ንኣቱ ኣና ማለ። ጉዳይ እናሎም ይኸይድ ከምዘሎ ስለበኣር፡ ዝፈላለየ ኣባባት ጥቀሙ፡ ኼባታት ክገብ. . .ዮም ዝዉ። ንሕና ከኣ ቲ ዝጸዮ መረኽ ወብ ዝሓሸ መረኽ ቲና ኣል ይ

 

ሕቶ፡ ብ ዝሓ26 መታት ኤትራጻ ሃገር ሰፊራዊ ዝድናታት ኣማዕያ። ስ ቀረባ ጐዶቦና ከምኡውን ስ ሰሜን ኣን ማእላይን ሎ ዝድና ቡቕ ክግለጽ ይውሮጳዊ ሕረትን ሃገራት ኤውጳን፡ ስ ሃገራት ሩስያን፡ ጻእ ሓድሽ ሕዳር ብ ኣውን ድናታት ይ ይመስል?

 

ኣቶ ዑስማን ሳልሕ፡ቲ ዝድናታላይ ብ ከቢና ብ ቀሕ ባርን ወመጥ ምስ ዘለዋ ሃገራት ኣዝዩ ቡቕ ዩ ዘሎ።ብ ቀኒ ኣይል ሉኡ ስ ዘለዋ ሃገራት ውን ዝምድናና ሕማቕ ኣን። ስ ኢትዮጵያን ጁትን እዩ’ቲ ጸገም

 

ስ ኤውጳ ዘለና ድና፡ ብፍላይኳ 2013 ጀሚብጽጻሕ መደባት ይየድ ሎ። መደባት ኣኣኡ መረት ወከልቲ ዝፈላለያ ሃገራት ኣሑና ጸሖምስለ’ዚ ብ ውጢ ኤውእቲ ኣረኣእእናተቐረ ከምዝኸደ ክፍለጥ ኣዎ። ኣዊ ዝድናታት ስተን ሃገራት ቡቕ ይይድ ብምህላዉ፡ ኣእዋርጋ ዘይካ ልተ ንተዘይይኑ ባእ ተርእዮ የብንን እተን ሃገራሳና ዝለ ዝድና ፈጥራ ዝልያ የን ዝበዝሓ። ኣብ’ቲ ጋዝ ዝል፡ ብ ዲሲ ጥራይ ዘይብ ቁባዊ መያት ክተዝሉ ዝኽሉ መን ኣንታት ይረአ ኣሎስ ኤውጳ ሕረትምምዕ ኣና ኣጋዝ ስምዚ ኣቲ ዝድናታት ዝፈጥሮ ኣወንታዊ ስለዝኾቡቕ ግምነገራዩ።

 

ብ ኤያ፡ ስ ጃን፡ ሩስያስ ቻና ይኹን ስ ህምስ ኦት ውን ድናታት ኣበጻጻሕ ኢና - ብጽጻሕ ጥራይ ዘይናብጋዝ ንኣትወሉ ሉ መን ንርኢ ኣ። ኣመሪካ ጽእሉ ሽግር ዝፈረልና ሃገር ድሕር ባሂሉ - ኣመሪካ ዩ። ያቱ ጉይ ፖብ ቀኒ ኣቃ - ብፍላይ ኣብ’ቲ ንትዮጵያ ዝሕቁልኦት ሃገራት ሃሰየ ንኢዮጵያ ዘሻድን ይሩ ቲ ፖሊሲኡ። ስ ኣመሪካ ዝኾነ ዝድና ኣጸንሓናንትርፎ ጻብኦ። እገኣኦምዩ መኡ፡ ሰብዊ መዶ ካኦዶ እናበልካ ንዓና እናኸሰሰ ዝቕጽ. . . ነገቱ ኣመሪካ ዝፈዩ። ኩሉ ጻብኦታት ሓሊፉ እዋን’ዚ፡ ብቐጥታ ኣቶም ዝርብ ጀሚና ኣ

 

ልተ ዜ ረኺብናም - ኣንፈቱ ሓን ዩ። ቲ ዝርዩ፡ ንባጻሕ ኢና፡ ኣዚ መዘራ፡ ንሕና ናብኬድረብ ኢና። ስለ’ዚ ካቲ ቅድሚ ጂ ዝበሮ ጻባኢ መፈስ እናተላቐ፡ ኣብ እዋዚ ዝድናና ዶ ኣምዶና ከዝሕል ንባር ጻት ንገር ኣዚ ንሳቶም ስ ኤትራ ዶ ከእተ፡ ጐጓስ ውን ይርሉ ኣዉ።

 

ንሳ(ካ)ዚ ከሰላን ጸታን ክህሉ ኢና ንደሊ ዮም ዝሉ። ኤትራ ኣዚ ከዚ ሰን ርግኣከተስፍተራ ከምዘለን፡ ወና ም ዝኽኣ ኣቢቖም ይንቲ ዝተገነገንተያ፡ ጀካ ኤትራ ኣዚ ከቢ’ዚ ሰላም ዘለዋ ሃገር የን። ዛ ሃገር ዚኣ ዙሕ ከበርያ ዝል ኣረኣእኣብ ኣመሪካውን ጥራይ ይኮእናተራዕመ ይይድ ሎ። ’ዚ ምስ ኣመሪካ ጀሚሩ ሎ ርደሓንፈት ዙ ይይድ የ ዝሕር። ሩስያቡቕ ዝድና ዩ ዘለብ ፖውን ዲማስውን መያት ጥራይ ዘብ ቁባውን ባህውን ያት ውን ኣት ኣሎብ ባጥታ ረአ ንከ፡ መርሩስልይ ዝበለ ዩ። ንዓና ጋፊትና ያ። ኣዊ ዝድናታት ወጻይ ኪእናሓሰከኣ ድናታባር ንጽዕር ኣ

 

ዞባዊ ውድብ ኢጋድ ከምቲ ዝቖመሉላማን መትከላን ይጥፍ ኣሎ’ዶ ትብል? ኣዚ ዞባን ከውጢ ከምክኸውን ንታ? ኢጋድ ዩ። ሙ፡ ኤትራ ሓንቲ ካን ዝለዓተራ ን ሃገራ’ያ ራ። ብቐንዱ ዕላምንርግጋናይ’ዚ ከ ኣብ ፋን ባዊ ቁባዊ ም ዝህሉ ምግባር ዘን ልተ ዕማት ክፍጽም ኣኣለን። ኢጋድ መታ ዝበሮ ጌጋታት ሕሪ ሃልዩ ሶማል ኩነታትእናኸፍአን እናገክኸይድ ኣብ ምግባር ኣታዊ ጻዊ። ከምኡውን ት፡ ኲት ኣንጻር ረ- ሽበራ ዝዎ። ኣኡ ኢትዮጵያ ሕና ድግኩም ኢና ባል ኢዳ ኣ2006 ሕቡራት ሃገብብይን 1725 ዝፍለጥ መውብቲ ማል ዝዀት ሃገር ኣቲ ጉዳይ ቱ የብላን ዝል ኣውጺኡ ። ኢጋድ ግን መርይ ኣመሪይ ኢትዮጵያን ንኽዚ ኣህራዊ ይን ረ ስለ’ዚ ኢትዮጵያ ሶማል ኣያ ማለት ዩ። ሽዑ ንሕና ብ ኢጋድ ኣንሒብና ጥራይ ዘይነ ኣትና ውን ኣደስ። ካቲ ጀሚሩ ኢ

ሰርሕ ኣረኣን። ሶማንደይ ዜ ኢዱ ኣ። ሰላም ማል ከምእ ኣኣለን። ኩነቡብ ሱዳን ። ኣ’ውን ንትርፎ ከድዶ ጸኦ ሰላም ኣይነን። ብ ካእ ቦታታት ውን ኡ፡ ኬንን ኡንዳ ርጋ ጋድ ነተእናተዳኸመ ከዱ። ዝያዳ ብ ማሕ-ሰብራቕ ኣ እናቡ ይዱ ኣዉ። ኢጋድ ቖጻርዎ ዘሎ ንተኣ ኢልና ኩሎም ሰራሕኛታቱ ርጋ 90 100 ይ ወያነ ። ኢጋድ ል ውድብ ኣካይ ኢትዮጵያ ኮይኑ ይሰሎ ማለ። ኢጋድ ዝበል የለ2010 ቡእ ሳታፍነትና ከረጋግጽ ሒፍሎም ኢና። እቲ ሰክረታሪ ጀነተቐቢልዎ ክነሱ ወያነ ኣከውን ኢሉ። ካኦት ኣላት’ባ ኣ። ኢጋድ መርሒ ይ ኢትጵያ ብ ዝውን ነዊሕ ኣቚኣሎእገብ ልዕሌና ትግብሩ ንከዲ ኢጋድ ዮም ብ ሕረት ዎ። ካኡ መሎም ብ ባቶ ጸጥታ ኣጺሖዚ፡ እገሪቃደገዎ ንዩ። ኽሪ ይ ኣ። ኢጋድ፡ ቀኒ ኣቑጠባ ልን ጸጥዊ ኩነቱ ውሑስ ክኸውንን ኣበር ክገብር ዘይኮነቲ ኩነት ከድድ ጥራ’ዩ ዩ። ስለም ውድብ መጠን ዝኣምነገር የብይን።

 

ሕቶ፡ ካብ’ቲ ይ ልምዓት ንባራወጻኢ ንዝነሩ ዜጋትና ዝሓዩ። ዞም ዜጋታት ብ ዝጡለን ሃገራት መኽበር ኡ ንድላት ትምዝበለጸ ንኽጥንግንታይ ይስራኣሎ? ኣብ ሃገራዊ መደባት ልምዓት ዝበለጸ ንታፎም ዝዘ መደንተ? ኣብ ን ወፍውን ንታይ መደባት ?

 

ኣቶ ዑስማን ሳልሕ፡ብ ኤውጳ፡ ብ ኣመሪካ፡ብ ማእላይ ራቕ፡ብ ኤያ፡ ኣብ ኣው’ውን ሎ ህዝብብ ኩሉ ቦታታት ሓድዎ ዝኽንግትን ንባርን ሰባት ተገይሩተወዲቡ ክኸይድ ጥራይ ዘይብ ዲማስውን ፖውን ንጥፈት ከምዝሰርሕ ገይርናዮ ማለት ዩ። ስለ’ዚ ወጸ ይ መኸተ ዕዋት ዝሰ። ፕሎንከሎ ቲ ዝነብርሉ ዘለዉ ሃገር ዘካድዎ ንጥፈት ዩ። ስ ኣላት ፓርላይ መጽዕቲ ትላት፡ ይ ዜና ትላትን ጸውቲ ውል-ፕሎማስጥፈት ክገብሩ ይኽእ። ህዝቢ ኣብ ውሽጡ ትን ፖስርሓት’ውን የካይጉጅጨንፈሃገር ’ውን ወዲቡ ኣሎ። ሃገራዊ ሽማለ ዝሃል ቅም ዝተገይሩብ ህዝባዊ ዲን ዜናን ውን በርት ንባር ጻካየድ ጸስለ’ዚ ኣበርይቲ ቢ ኣዝዩ ዩ።

 

ወጻሎ ኤድራቤቱ፡ ወ፡ ኣመዱ ዝ ጸኣሎኩሉ ግመተኡ ብ ኤትራ ዩ። ኾነ ኪ ዝተነብእገዛሚዱ ዝተገብብ ውሽጢ ኤትራ ንከኣቱ ን፡ ይ ውላ ይኹን ረሚንስ ዓቕነክዩ። ኣእገዳ ኣረጓ’ቲ ንቀጻት ኣብ ፈላለያ ሃገራት ይላለ ዩ። 2% ኣብዚ ከኸፍሉ ኢሎም። 2% ብፍላይ

ሊዝን ብ ካንን ርመንን ከባሂቲ ህዝቢ

 

ፈላለየ መም ዝኸፍተገ። ከምኡ ውን ቲ ውላ ይን ረሚንስ ናብዚ ሃገር ከይለኣተዓናቒፉ ማለት ዩ። ስደት ዝርብ ኤብ ቁባ ሃገሩ ከበርምእንቲ ብናይ ኣጉይ ሊሲታት ኽን ገብ  ከምቲ  ዝልዮ  ክሰድድ  ኣኣለን።  ንተሰዲዱ  ውን ዝፈላለያ ጉጅታትን ትላትን ላር እናተተሰኪመጽኡ ዘይተገብረ ኣኰነን። ውን ብ ቁባና ዙሕ ሳዕዎ።ይ ውላን ይ ረሚንስ ዝበል ኣባቡ ሒዙ ዝሉ መዲ ይረአ ኣሎይ ወፍሪን ንዲን ያት ስ ውዊ ኩነትና ዛሚዱ ዝዩ። ዝኾነ ብፍላይ ብ ኣሪቃ፡ ማለት ቡብ ሱዳን፡ ኡቡብሪቃ፡ ኣ፡ ዱባን ካልእዙሓት ኤውያን ውፍሩ ከምዘለዉ ንፈልጥ ኢና። ንሕና ኤብ ዝዩ ቦታታት ከይዱ ከውነተዖ ኢና። ብ ኤትራ ጥራይ ከውር ኣዎ ዝል የን። ብ ኤትራ ይኹን ኣብገ ከውር ኣዎ። ር ንውን ጠቓሚስለዝኾነ ኤ

ገ ኣውፊሩ ጥቀመሉ ዝኽንተይኑ የብ ውሽጢ ኤትራ ውን ር ዝያዳ ጻት ንገር ኣ። መንግስቲ ኤትራ ኣብ ዘውጸኦ ይ ወፍሪ ላታት ከውር ንደዮ ኢና። ጽላት ሕሻ - ትተ ቅተዋዲዱ ስለዘሎ፡ ደ ካድፈኣሉ ዘለዎ ጉዳይ ዩ። ካመጓዝያ  ዩ።  ልሳይ  ድ፡  ይ  ጸት።  ኣዚ  ላታ’ዚ፡  ዙሓት ኤውያን ሩ ድሌዘለዉ ማ ንፈል

 

ሕቶ፡ ስተር ዑስማን፡ ስ ጉዳይ ልሰት ቂ-ብ ዝኣሳሰር ንቂ- ብ ይየድ ጽ ጸዩ። ዚ ቅንያ’ዚ ዝተኻየደ ይ መራሕቲ ኣን ኤውን ቀዲ ኣ’ውን ብኸመይ ይልወ? ሃገራት ውሮጳ ንኤርራውን ዘይሕውያን ስደተኛታት ት ፖሊሲ ቅበታዊ ባል - ማለት ኣውማቲክ ኣሳይለላ ጸሐን ኣኣብ’ዚ ካየድ ዝጸንሐ ዝርንታይ ገስጋስ ኣርእ?

 

ኣቶ ዑስማን ሳልሕ፡ ቂ-ብ ንገዛእ ርእላነት ዩ። ብ ሊብ’ውን ዩ። ርጋ ጨረታ ዓይነዩ - ባዕ፡ ሓሙሚእም ሰባት ይወዱ። ባርነል ዝከ20102013ን ፕንት ሳይጸሓፊ ሕራት ሃገራት ባንኪ ሙን ደብዳሰደእዚ ጉዳይ ሊጽዎ ይሩዩ። ዓለርጋ ትዛረሉ ጀሚራ ዘላ። ዞም ያት ዚኣቶም ሱ ኣዎም። ቁጽሮም ውሑድ ኣን። ሳብ 34 ሽሕ ዝኾኑ ኣኡ ኣዉ። ካኦም ኤውያን ውን ዘይነዓቕ ቁሪ ኣዎም።መልንና ን፡ ሱ ኣዎም ንብም ዘለና ድሕወሶ ኣዎ። ዝያዳ ዝረባሂሉ መሓላዩ።

 

Dm eri tv subscribe

ERi-TV, Eritrea: Hamid Idris Awate's story - book released at Festival Eritrea Expo

Hamid idris awate book release

Hdri Media Books on Amazon.com
visit hdrimedia.com